Punkt biwalentny to warunek pracy instalacji, w którym moc grzewcza samej pompy ciepła przestaje w pełni pokrywać bieżące zapotrzebowanie budynku na ciepło. W układzie biwalentnym do pracy pompy dołącza wtedy drugie źródło ciepła – najczęściej grzałka elektryczna. Nie oznacza to automatycznie awarii ani błędnego działania urządzenia. Zimą zachodzą równocześnie dwa zjawiska. Wraz ze spadkiem temperatury zewnętrznej budynek traci więcej ciepła, więc potrzebuje go więcej do utrzymania komfortu. Jednocześnie pompa ciepła powietrze–woda ma trudniejsze warunki do pozyskania energii z powietrza, a jej dostępna moc maleje. Punkt biwalentny wyznacza moment, w którym te dwie krzywe – zapotrzebowanie budynku i moc pompy – spotykają się. Poniżej tego punktu pompa nadal powinna być głównym źródłem ogrzewania. Grzałka najczęściej ma uzupełniać tylko brakującą część mocy w wymagających warunkach, a nie przejmować codzienne ogrzewanie domu.
Dlatego sama informacja, że grzałka pracowała, nie wystarcza do oceny instalacji. Znaczenie mają temperatura zewnętrzna, czas pracy grzałki, zachowany komfort w budynku oraz powtarzalność zjawiska. Punkt biwalentny nie jest uniwersalną temperaturą, którą można porównać między różnymi domami. Zależy od konkretnego budynku, jego zapotrzebowania na ciepło, doboru pompy, rodzaju odbiorników – np. podłogówki, grzejników lub klimakonwektorów – wymaganej temperatury zasilania, hydrauliki instalacji i ustawień sterownika. W modernizowanym domu istotne jest więc nie tylko dobranie mocy urządzenia, ale też ocena całych warunków jego pracy. Do częstszego włączania grzałki mogą prowadzić również nieoptymalne nastawy sterownika, niewłaściwe przepływy, zbyt mała pojemność wodna instalacji albo zbyt wysokie temperatury zasilania. Grzałka może też działać podczas rozruchu zimnej instalacji czy awarii sprężarki, aby czasowo utrzymać ogrzewanie lub przygotowanie ciepłej wody. W takich sytuacjach jest elementem zabezpieczenia ciągłości pracy, a nie przeciwnikiem efektywności. Sygnałem do analizy jest regularna praca grzałki przy umiarkowanych temperaturach, przejmowanie przez nią dużej części ogrzewania przez znaczną część sezonu, częste uruchamianie przy każdym starcie pompy, spadek komfortu albo brak osiągania wymaganej temperatury. Nie warto wtedy samodzielnie wyłączać grzałki „w ciemno”. Może to pogorszyć komfort i utrudnić bezpieczną pracę układu. Najlepszym punktem wyjścia jest obserwacja: warto zanotować pogodę, tryb pracy pompy, czas działania grzałki oraz komfort w domu. Tak zebrane informacje pozwolą instalatorowi ocenić dobór urządzenia, ustawienia i działanie całej instalacji.
Rysunek 1 - Graficzne przedstawienie punktu biwalentnego.
